Tehlikeli Atıklar

Tehlikeli Atık Tanımı

Tehlikeli Atıklar Neleredir

Atık Kodunun Belirlenmesi

Tehlikeli Kabul Edilen Atıkların Özellikleri

Tehlikeli atık eşik konsantrasyonları (EK 7de “M” ile işaretlenmiş atıklar için)

Atıkların Uluslararası Ticareti

Tehlikeli Atık Bertarafı

Alternatif Bertaraf Yöntemleri

Tehlikeli Atıkların Ara Depolanması

Atık Üreticisinin Sorumlulukları

Atıkların Tesis İçinde Geçici Depolanması ve Taşınması

Tesis İçinde Alınacak Güvenlik Önlemleri

Tehlikeli Atıkların Taşınması

Tehlikeli Atık Taşıyacak Firma ve Araçlara Lisans Alınması

Tehlikeli Atık Taşıma Lisansı İşlemleri

Formun Doldurulması

Tehlikeli Atık Tanımı

Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği (EK 7) de (A) işareti ile gösterilmiş atıklar herhangi tehlikeli atık konsantrasyonuna bakılmaksızın tehlikeli atıktır.

Aynı listede (M) işareti ile gösterilmiş atıklar (EK 6) da verilen tehlikeli atıkların eşik konsantrasyonu üzerinde bir değere sahipse tehlikeli atıktır.

Ayrıca doğal karakterleri yada oluşmalarına neden olan aktiviteye bağlı olarak (EK 3-A) da bulunan veya (EK 3-B) de bulunup (EK 4) de verilen maddeleri içeren atıklar, (EK 5) teki özelliklerden bir veya birkaçına sahip olmaları ve (EK 6) da verilen tehlikeli özellikleri göstermeleri durumunda tehlikeli atıktır.

Bir başka deyişle, evsel ya da sanayi kökenli olabilen ve yasal olarak tehlikeli sınıfına giren, toplanmaları, taşınmaları ve bertarafları için ek insan sağlığı ve çevre koruma önlemleri alınan atıklardır.

Tehlikeli Atıklar Neleredir

• Tehlikeli madde ile kontamine olmuş ambalajlar (boya kutuları, kimyasal kapları, yağ teneke ve varilleri v.b.)

• Tehlikeli madde ile pislenmiş bez, eldiven, üstüpü gibi atıklar

• Boya ve vernik kalıntıları

• Atık Yağlar (Motor, makine ve türbin yağları, sentetik ve mineral yağlar, emülsiyon ve solüsyonlar)

• Organik solventler

• Eski piller ve aküler,

• Metallerin mekanik olarak işlenmesi esnasında oluşan ve yağ bulaşmış atıklar (yağlı metal talaşları, metalik çamurlar v.b.)

• Flouresan lambalar

• Pestisitler

• Asbest içeren maddeler

• Filtre tozları

• Siyanür içeren sertleştirme tuzları

• Metal içeren boya ve fosfat çamuru

• Yağ içeren kablo atıkları

• Fotoğrafçılık endüstrisinden kaynaklanan film banyo sular

Atık Kodunun Belirlenmesi

• Bir atığın kodunun belirlenmesi için ilk olarak Yönetmeliğin EK-7 listesinde (01)den (12)ye kadar olan bölüme bakılır.

• Eğer burada uygun kod bulunamıyorsa (17)den (20)ye kadar olan bölümlerlere bakılır.

• İlk iki adımda belirtilen alanlarda atık kodu bulunamıyorsa bu sefer atığı tanımlamak için (13), (14) ve (15)ana başlıkları atlında verilen bölümler incelenmelidir.

• Eğer atık kodlarından hiç biri uyarlanamıyor ise, atık, (16) ana başlığı altında verilen bölüm uyarınca tanımlanmalıdır.

• Eğer atık, (16) ana başlığı altında verilen bölümde de bulunamıyor ise (…..99) kodu (başka türlü tanımlanamayan atıklar), ilk adımda tanımlanan liste bölümündeki aktiviteye uygun olarak kullanılmalıdır.

Atık Kod Numaraları Tablosu (Yönetmelik Ek-7)

Tehlikeli Kabul Edilen Atıkların Özellikleri

H1 'Patlayıcı` | H2 'Oksitleyici` | H3-A 'Yüksek oranda Tutuşabilenler  `| H3-B 'Tutuşabilen` | H4 'Tahriş edici` |H5 'Zararlı` |H6 ‘Toksik’ | H7 ‘Kanserojen’ | H8 ‘Korozif’| H9 ‘Enfeksiyon yapıcı’|
H10 ‘Teratojenik’| H11 ‘Mutajenik’| H12 Havayla, suyla veya bir asitle temas etmesi ile zehirli veya çok zehirli gazları serbest bırakan madde veya preparatlar| H13 Yukarıda listelenen karakterlerden herhangi birine sahip olan atıkların bertarafı esnasında ortaya çıkan madde ve preparatlar |H14 ‘Ekotoksik’|

Tehlikeli atık eşik konsantrasyonları (EK 7de “M” ile işaretlenmiş atıklar için)

“Tehlikeli olarak adlandırılan atıkların,Ek 5’te listelenen özelliklerden bir veya daha fazlasını içermesi ve H3, H4, H5, H6, H7, H8, H10 ve H11’in de aşağıdaki özelliklerden birini veya birden fazlasını taşıması gerekir.

parlama noktası <=55 ºC

toplam yoğunluk ≥ %0.1 da, yüksek seviyede toksik madde olarak sınıflandırılan bir veya daha fazla madde

toplam yoğunluk ≥ %3 da, toksik madde olarak sınıflandırılan bir veya daha fazla madde
 

toplam yoğunluk ≥ %25 da, zararlı madde olarak sınıflandırılan bir veya daha fazla madde

toplam yoğunluk ≥ %0.1 da, R35 olarak sınıflandırılan bir veya daha fazla korozif madde

toplam yoğunluk ≥ %5 da, R34 olarak sınıflandırılan bir veya daha fazla korozif madde

toplam yoğunluk ≥ %10 da, R41 olarak sınıflandırılan bir veya daha fazla tahriş edici madde

toplam yoğunluk ≥ %20 da, R36, R37 ve R38 olarak sınıflandırılan bir veya daha fazla tahriş edici madde

yoğunluk ≥ %0.1 da, kategori 1 ya da 2’de kanserojenik olduğu bilinen bir madde

yoğunluk ≥ %1 da, 3’üncü kategori de kanserojenik olduğu bilinen bir madde

yoğunluk ≥%0.5 da, 1 ya da 2’nci kategori R60, R61 olarak sınıflandırılmış üretimi toksik olan bir madde

yoğunlukta ≥ %5 da, 3’ncü kategori R62, R63 olarak sınıflandırılmış üretimi toksik olan bir madde

yoğunluk ≥ 0.1 da, 1 ya da 2’nci kategori R 46 olarak sınıflandırılmış bir mütajenik madde

yoğunluk ≥ 1 de, 3’ncü kategori R 46 olarak sınıflandırılmış bir mütajenik madde

NOT: R kodları (Risk durumu) “Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliği” EK 7 de verilmektedir

Atıkların Uluslararası Ticareti

Tehlikeli atıkların ülkemize ithalatı yasaktır.

Ancak, sektör itibari ile ekonomik değere haiz atıkların ithal izinleri yayımlanacak tebliğler doğrultusunda verilir.

Atıkların ihracatı sadece OECD;AB ülkeleri ile Liechtenstein ülkesine yapılabilmektedir.

Atık ihracatında,

İthalatçı ülke ile transit ülkelerin yazılı onayları alındıktan sonra ihracat işlemine izin verilmektedir. İhracat işleminde bildirim ve taşıma formları kullanılmaktadır.

Tehlikeli Atık Bertarafı

Birçok tehlikeli atık yada tehlikeli kimyasal, risklerini azaltacak bazı önlemler alınarak kullanılabilir. Atıldıklarında bu maddeler kullanıcılar tarafından kontrol edilemezler. Bu maddelerle direk yada dolaylı olarak temasta bulunan canlıların zarar görmesine neden olabilir. Bu sebeple risklerinden dolayı, tehlikeli atıklar diğer atıklardan ayrı olarak uygun şekilde toplanıp işlem görmelidir.


Tehlikeli atıklar değerlendirilirken aşağıdaki yöntemler uygulanır:

• Kaynakta azaltma/önleme: Atıklardan kaçınmanın en iyi yolu, kaynağında üretilmemesi veya en az atık üretilmesidir.

• Geri dönüşüm: Atıkların tamamının veya içindeki kullanılabilir maddelerin geri kazanımı yada tekrar kullanılmasıdır ( atık yağ geri kazanımı gibi).

• Arıtma: Atıklar fiziksel, biyolojik yada kimyasal arıtma ile atık tehlikesiz veya daha az tehlikeli hale getirilebilir.

• Bertaraf: Atık oluşumunun kaçınılmaz olduğu ve yukarıda belirtilen işlemlerin uygulanamadığı durumlarda değerlendirilemeyen atıklar yakma, depolama gibi metotlarla bertaraf edilir.

Tehlikeli atıkların bertarafı konusunda “Atık Yakma Tesisi Lisansı” ve “Tehlikeli ve Tıbbi Atık Depolama Tesisi Lisansı” bulunan tek tesis İzmit İli sınırları dahilinde faaliyet gösteren İZAYDAŞ (İzmit Atık ve Artıkları Arıtma Yakma ve Değerlendirme A.Ş.) tesisidir.

Bu tesisin;

35.000 ton/yıl kapasiteli tehlikeli atık yakma ünitesi ve

Toplam 790.000 m³ kapasiteli tehlikeli atık depolama sahası bulunmaktadır.

Lisanslı Tehlikeli Atık Geri Kazanım / Bertaraf Tesisleri

Alternatif Bertaraf Yöntemleri

Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullanılmasında Uyulacak Genel Kurallar Hakkında Tebliğ gereğince

• Kullanılmış yağlar
• Kullanılmış lastikler
• Plastik maddeler
• Boya artıkları
• Bazı atık solventler
• Çevre ve Orman Bakanlığı’nın uygun gördüğü atıklar,

Çimento Fabrikaları, Kireç Fabrikaları gibi lisanslı tesislerde ilave yakıt olarak kullanılabilir.
Tehlikeli Atıkların Ara Depolanması
Nihai bertaraf veya geri kazanım için uygun yer bulunamaması durumunda ya da bertaraf / geri kazanım tesislerine ulaştırılmadan önce atık miktarının yeterli kapasiteye ulaşması amacıyla atıklar ara depolarda depolanabilir. Bu depolarda bekleme süresi bir yılı aşamaz. Ancak bu süre zorunlu hallerde Bakanlık izni ile uzatılabilir. Ara depolama tesisleri için Çevre ve Orman Bakanlığı’ndan ön lisans ve lisans alınması zorunludur. Ara depolama tesisi kurmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, ( Ek 13) de yer alan bilgi ,belgeler ve diğer dokümanlarla birlikte Çevre ve Orman Bakanlığı’na başvurur.

• Ara depolama ve işleme tesislerinde
• Giriş, depolama ve çalışma kısımları
• Yangın söndürme sistemleri
• Boruların, hazne ve kapların temizlenmesi için temizleme sistemleri
• Taşan ve dökülen atıkların toplanması için yeterli absorban, nötralizan

bulunur.