Atık Madeni Yağlar

Atık Yağ Nasıl Oluşur
Atık Yağ Neden Tehlikelidir
Atık Yağların Sınıflandırılması
Atık Yağ Kategori Belirlenmesi
Atık Yağların Kod Numarası Nasıl Belirlenir
Atık Yağların Kullanım Alanları
Atık Yağ Üreticisinin Yükümlülükleri
Atık Yağların Geçici Depolanması
Depolama Zemini
Yağ Üretim Beyanı
Atık Motor Yağlarının Toplanması
Atık Sanayi Yağlarının Toplanması
Atık Yağların Taşınması ve Taşıma Araçlarının
Lisans Alma Zorunluluğu
Atık Yağ Taşıma Araçları İçin Teknik Şartların Sağlanması
Kayıt Tutma Yükümlülüğü
Atık Yağların Geri Kazanılması
Çevre Yönetimi Sisteminin Kurulması
Atık Yağların İlave Yakıt Olarak Kullanılması
Atık Yağların Yakılarak Zararsız Hale Getirilmesi

 

Atık motor yağları dahil atık yağlar ile bu yağların işlenmesi sonucu çıkan atıkların insan ve çevreye zarar verecek şekilde sahada boşaltılması veya yenisi ile değiştirilmesi, depolanması, doğrudan veya dolaylı bir biçimde yüzeysel sular ile yeraltı suyuna, denizlere, drenaj sistemleri ile toprağa verilmesi, fuel-oil veya diğer sıvı yakıtlara karıştırılması ve mevcut düzenlemeler ile belirlenen limitleri aşarak hava kirliliğine neden olacak şekilde işlenmesi veya yakılması yasaktır.

Kapsam
30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği  EK-1’de belirtilen I. II. ve III. kategori atık yağların üretimi, geçici depolanması, toplanması, taşınması, işlenmesi, bertarafı, ithalat ve ihracatı ile transit geçişine ilişkin yasak, sınırlama ve yükümlülükleri, alınacak önlemleri, yapılacak denetimleri kapsar.

Atık Yağ Nasıl Oluşur
Herhangi bir madeni yağ veya herhangi sentetik yağ sanayide veya sanayi dışı alanlarda özellikle yağlama amacı ile belli bir süre kullanım sonucu kimyasal ve fiziksel olarak kirlenir ve orijinal özelliğini kaybeder.

Yağ, içindeki katkı maddelerinin kırılması, normal kullanım esnasında kir, metal sürtünmeleri, su veya kimyasallarla karışarak kirlenir ve rengi koyulaşarak kullanılamaz duruma gelir. Yağ zamanla uzun kullanımdan dolayı iyi performans göstermez. Dolayısıyla motorun daha iyi iş yapabilmesi için kullanılmış yağ, yeni yağla değiştirilir.

Atık Yağ Neden Tehlikelidir
Atık yağlar Ekotoksik özelliğe sahiptir. Bulunduğu ortamı kirletir. Ortamda yaşayan canlılara zarar verir. Bu yüzden toprağa ve suya atılmamalıdır.
Sobalar, küçük fırınlar, gibi yerlerde yakılması yasaktır. çünkü atık yağın içindeki ağır metal ve klor bileşimleri atık hava ile birlikte atmosfere salınarak havayı kirletir ve insan sağlığına zarar verir.
Bir litre yağ, 1 milyon litre suyu kullanılamaz, 5 milyon litre suyu içilemez duruma getiri. Bir litre kullanılmış motor yağı ise 800 bin litre içme suyunu kullanılamaz hale getirir.

Atık Yağların Sınıflandırılması
I. KATEGORİ ATIK YAĞ: Bu kategoride yer alan atık yağlardaki PCB, toplam halojen ve ağır metal gibi kirleticiler aşağıdaki tabloda verilen sınır değerlerin altındadır. Bu kategorideki atık yağların öncelikle rejenerasyon ve rafinasyon yolu ile geri kazanımlarının sağlanması gerekmektedir. Bu kategorideki yağlar yönetmelik 21 nci maddede belirtilen koşullar nedeniyle enerji geri kazanımı amacıyla kullanılabilir.
II. KATEGORİ ATIK YAĞ: Bu kategorideki atık yağlar Bakanlıktan lisans almış tesislerde enerji geri kazanımı amacıyla kullanıma uygun atık yağlardır. Ancak klorür, toplam halojen ve PCB parametreleri aşılmayan endüstriyel atık yağların rejenerasyon ve rafinasyon yoluyla geri kazanımı mümkündür.
III. KATEGORİ ATIK YAĞ: Bu kategoride yer alan atık yağlardaki ağır metaller aşağıdaki tabloda verilen sınır değerlerin üzerindedir. Klorür ile toplam halojenler 2000 ppm’in, PCB ise 50 ppm’in üzerindedir. Rejenerasyon ve rafinasyona uygun olmayan, yakıt olarak kullanılması insan ve çevre sağlığı açısından risk yaratan ve lisanslı tehlikeli atık yakma tesislerinde yakılarak zararsız hale getirilmesi gereken atık yağlardır.

Atık yağlarda PCB analizi TS EN 12766-1, TS EN 12766-2, TS EN 12766-3, izolasyon sıvılarında ise TS EN 61619’a göre yapılacaktır. PCB ölçümleri Bakanlığın uygun bulması halinde sektörel bazda yapılabilir

Atık Yağ Kategori Belirlenmesi
Çevre ve Orman Bakanlığı’nca yapılan atık yağ kategori belirleme çalışmaları neticesinde genel olarak:
Makine yağlama yağları 1. Kategori
Motor yağları (Araçlardan) 2. Kategori
olarak belirlenmiştir.
(Bu çalışma ülke genelinden numuneler alınarak yapılmış olup bu numunelerin analizlerinin sonuçları çoğunlukla karşısında belirtilen kategoride çıkmıştır. Bir atık yağın analiz sonucu illaki bu çalışma sonucu belirtilen kategoride çıkacak diye bir kural yoktur. Örneğin az kirlenmiş bir motor yağı 1. kategori çıkabilir.)

Atık Yağların Kod Numarası Nasıl Belirlenir
Atık yağlar Atık Yönetimi Genel Esaslarına ilişkin Yönetmeliğin Ek-4’ünde Yer Alan Atık Listesinde
“12- Metallerin ve plastiklerin fiziki ve mekanik yüzey işlemlerinden ve şekillendirilmesinden kaynaklanan atıklar”
“13-Yağ ve Sıvı Yakıt Atıkları” kapsamında tehlikeli atık olarak tanımlanmaktadır.
Atık yağlara atık kodu verilirken oluşum kaynağına göre bu başlıklar altındaki kod numaralarına bakılır ve uygun kod numarası belirlenir.
Örneğin araçların yağ değişiminden kaynaklanan atık yağların kod numarası ; 13 02 05  ”Mineral esaslı klor içermeyen motor, şanzıman ve yağlama yağları” dır.
 

Atık Yağların Kullanım Alanları
Kapsamda yer alan yağlar Yönetmelikle 3 kategoriye ayrılmıştır.
I. Kategori Atık Yağlar : Ürün ve enerji geri kazanımı yapılabilir.
II. Kategori Atık Yağlar: Enerji geri kazanımı yapılabilir. Klorür, toplam halojen ve PCB parametreleri aşılmayan endüstriyel yağların ürün geri kazanımı da yapılabilir.
III. Kategori Atık Yağlar: Tehlikeli atık yakma tesislerinde bertaraf edilmelidir.

Atık Yağ Üreticisinin Yükümlülükleri

• Atık yağ üretimini en az düzeye indirecek şekilde gerekli tedbirleri almakla,

• Atık yağların lisans almış taşıyıcılar vasıtasıyla lisanslı bertaraf tesislerine gönderilerek bertaraf ettirilmesini sağlamakla,

• Atık yağların tesis dışına taşınmaları durumunda Ulusal Atık Taşıma Formu’nu doldurmakla,

• Atık yağlarını Yönetmelikte belirtilen şekilde geçici depolamakla,

• Atık motor yağı üreticileri hariç, atık yağlara ilişkin bir önceki yıla ait bilgileri içeren atık yağ beyan formunu doldurarak takip eden bir sonraki yılın şubat ayı sonuna kadar İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’ne göndermekle ,

• Atık yağların taşınmasında üretici ile işleme veya bertaraf tesisi işletmecisi arasında uyuşmazlık çıkması halinde, bu uyuşmazlık giderilemezse on beş gün içinde uyuşmazlığı il çevre ve orman müdürlüğüne ve Bakanlığa bildirmekle, bu süre içinde uyuşmazlığa konu olan atık yağları kendi depolarında muhafaza altına almakla Yükümlüdürler.

• Atık yağlarla ilgili kayıtlar 5 yıl süreyle saklanmalıdır.

Atık Yağların Geçici Depolanması

• Atık yağlar geçirimsiz zemin üzerine yerleştirilmiş tanklar/konteynerler/variller içinde toplanır.

• Farklı kategorilerdeki atık yağlar ayrı kaplarda toplanırlar, bu atık yağlar birbirleriyle ve farklı atıklarla karıştırılmazlar.

• Atık yağ geçici depolama kapları göstergeli olup dökülmeye, sızmaya ve yağmura karşı önlem alınır.

• Atık yağ depolama kapları kırmızı renkli olmalı ve üzerinde “Atık Yağ” ibaresi yer almalıdır.

Depolama Zemini
Atık yağların depolandığı zemin geçirimsiz olmalıdır. Bu amaçla kalınlığı en az 25 cm olan betonarme zeminin ve havuzlama yan duvarlar içlerinin, dökülmelere karşı geçirimsizliğini sağlamak amacıyla epoksi boya, geomembran ve benzeri tecrit malzemesi ile kaplanması gereklidir. Atık kabul alanı yağmura karşı korunmalıdır.

Yağ Üretim Beyanı
Yağ üreticileri, bir önceki yıl piyasaya sürülen yağ miktarlarını EK-3’de yer alan Yağ Beyan Formu ile her yıl Şubat ayı sonuna kadar Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür. Söz konusu bildirim yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından üyeleri adına topluca yapılabilir.

Atık Motor Yağlarının Toplanması
Atık motor yağları, motor yağı üreticileri veya bunların yetkilendirilmiş kuruluşları tarafından toplanır. Bunlar dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından atık motor yağları toplanmaz. Motor yağı üreticileri, ülkenin her yanından atık motor yağlarını toplayacak şekilde sistem kurmak ve bu sistemi etkin olarak çalıştırmakla yükümlüdür.

Atık Sanayi Yağlarının Toplanması
Her türlü sanayi dalından kaynaklanan atık sanayi yağlarının, kategori testleri yaptırılarak atık üreticisi tarafından uygun yöntemlerle işlenmesi veya bertaraf ettirilmesi sağlanır. Bu yağları işleyecek veya bertaraf edecek tesislerin Bakanlıktan lisans alması zorunludur.